Manananggal: Salt Before Sunrise, Chapter 3: Salt and Ash

Tala knew every loose wall in Lunhaw.Kabisado ni Tala ang bawat maluwag na dingding sa Lunhaw.
Sawali: woven strips of split bamboo, used for the walls of nipa houses.Sawali: dingding ng bahay-kubo na hinabi mula sa biniyak na kawayan.
Celia! This way. Now!Celia! Dito po. Bilis!

They ran with the fire at their backs.Takbo sila, may apoy sa likuran.
Empty! She's gone!Walang tao! Nakatakas!

Silong: the open space under a house on stilts. Families kept firewood, tools and animals there.Silong: ang espasyo sa ilalim ng bahay na nakatayo sa mga haligi. Dito nakatago ang kahoy, gamit at hayop.
Two people breathing down there. One isn't you.Dalawa ang humihinga d'yan. 'Yung isa, hindi ikaw.
Lola... she had nowhere else to go.Lola... wala po siyang ibang mapupuntahan.

Sit. You smell of lagundi and smoke.Upo. Amoy lagundi at usok ka.
Give me your hand.Akin na ang kamay mo.

Boiling oil. In Antique.Kumukulong langis. Sa Antique.
Who did that to you?Sino pong gumawa n'yan sa inyo?

In Antique, I was their healer. Fevers, births.Sa Antique, nanggagamot ako ng lagnat at nagpapaanak.
Babaylan: a healer and spirit medium in old Visayan society, most often a woman. Spanish friars called many of them witches.Babaylan: manggagamot at tagapamagitan sa mga espiritu sa Kabisayaan noon, kadalasang babae. Mangkukulam ang tawag sa kanila ng mga prayle.
A child died. I couldn't save him.May batang namatay. Hindi ko siya nailigtas.
Then they came with fire.Tapos dumating sila, may dalang apoy.

That's not right!Hindi po tama 'yon!
Right? Not to scared men.Tama? Di na alam ng taong takot kung ano ang tama.

Pilar's house. Tonight. All three of us.Kina Pilar. Ngayong gabi. Tayong tatlo.
If they see me there, they'll burn her house too.Pag nakita nila ako ro'n, susunugin din nila 'yon.
Then they won't see you.E di 'wag kang magpapakita.

Salt at the door. Ash under the windows.Asin sa pinto. Abo sa ilalim ng bintana.
Andres? You said it was rats.Andres? Akala ko ba daga lang?
Rats hate salt too.Ayaw rin ng daga sa asin.

Her? In my house?Siya? Dito sa bahay ko?
Lola brought her. That's enough for me.Si Lola ang nagsama sa kanya. Ayos na sa 'kin 'yon.

Ginger and lagundi. For sleep, not for spells.Luya at lagundi. Pampatulog, hindi pangkulam.
...Better than Maring's....Mas masarap pa sa timpla ni Maring.
If it comes, I'll whip it.Pag dumating 'yon, papaluin ko.

Salabat for our little mother! May I come up, hija?Salabat para sa nanay! Puwede ba 'kong umakyat, hija?
Lola says no visitors tonight, Manang. Sorry.Bilin ni Lola, walang bisita ngayong gabi. Pasensya na po.

Then just the pot. Make sure she drinks it hot, no?E di 'yung palayok na lang. Ipainom mo habang mainit, ha?
Pour it out.Itapon mo.
Lola? It's only salabat.Lola? Salabat lang naman po 'yan.

Past midnight, only Tala was awake.Lampas hatinggabi, si Tala na lang ang gising.
Just a look. With my eyes.Silip lang. Mata lang ang gagamitin ko.

TIK... TIK...
The call went soft. Softer means closer.Humina ang huni. Pag humihina, papalapit.

Tala knew that sash. All of Lunhaw knew it.Kilala ni Tala at ng buong Lunhaw ang pulang bigkis.
End of Chapter 3.Katapusan ng Kabanata 3.