Sarimanok: The Bird Between Two Worlds, Chapter 2: The Unseen Twin

A moment later.Ilang saglit pa.
Sorcerer. Get away from the princess.Mangkukulam. Lumayo ka sa prinsesa.
Put that down. You'll only cut yourself.Ibaba mo 'yan. Masusugatan ka lang.

Wait! Look at the ground.Teka! Tingnan n'yo ang lupa.
Fish in the claws: a helper. In the beak: a message.Isda sa kuko: katulong. Sa tuka: mensahe.
This is how the Maranao read the fish in sarimanok art.Ganito ang kahulugan ng isda sa sining ng sarimanok ng Maranao.
Then we'll hear him out. Inside.Sige, pakinggan natin siya. Sa loob.

The torogan's great hall had no rooms. Families slept, ate and held council in one open space.Iisang bulwagan ang torogan, walang mga kuwarto. Doon natutulog, kumakain at nagpupulong ang mga pamilya.
Make it quick, bird.Bilisan mo, ibon.
He's very handsome, for a chicken.Guwapo siya, kahit manok.
Halima!Halima!
I carry messages. Between you and the ones you can't see.Mensahero ako ng mga nakikita at 'di nakikita.

You know this one, Highness. Indarapatra wed a water woman.Kamahalan, nag-asawa po ng babaeng-tubig si Indarapatra.
Indarapatra: a hero of Mindanao legends who freed the land from monsters.Indarapatra: bayani ng mga alamat ng Mindanao na nagpalaya sa lupain mula sa mga halimaw.
Two sons. One you could see. One you couldn't.Dalawa ang anak nila. Nakikita ang isa, ang isa, hindi.
The one we could see? That's us. The Maranao.'Yung nakikita? Tayo 'yon, ang Maranao.

So they could talk, they shared a bird. Two, really.May ibon silang tagahatid ng mensahe. Dalawa pa nga.
Two birds, one heart. Me, and my twin Inikadowa.Dalawang ibon, iisang puso. Kami ni Inikadowa, kambal.
Old stories. From before the faith.Lumang kuwento na 'yan. Wala pa noon ang pananampalataya.
Old or not, they're still our stories, Datu.Luma man, kuwento pa rin natin 'yan, Datu.

Your nets come up empty. Want to know why?Walang laman ang mga lambat n'yo. Alam n'yo ba kung bakit?
Three mornings without fish in Bayabao.Tatlong umaga nang walang isda sa Bayabao.
Five in Masiu. My people are eating roots.Lima na sa Masiu. Ugat na ang kinakain ng mga tao ko.
The bridge is cracking. If it breaks, the lake dies.Nabibitak ang tulay. Kapag bumigay 'yon, mamamatay ang lawa.

My twin is fading. Every day another feather turns to ash.Kumukupas ang kakambal ko. Araw-araw, may balahibong naaabo.
The unseen shore.Ang pampang na hindi nakikita.

And what does any of this have to do with my daughter?At ano'ng kinalaman ng lahat ng 'to sa anak ko?
The bridge was carved, so only a carver can fix it.Inukit ang tulay, kaya manlililok lang ang makakaayos nito.
Father, I... I carve.Ama... nag-uukit po ako.
You WHAT?Ano KAMO?

Look.Tingnan n'yo.
The messenger's road...Ang daan ng mensahero...
She's carved its map since she was small. From dreams.Bata pa lang, inuukit na niya ang mapang napapanaginipan.

Enough! My daughter isn't a key for your spirits.Tama na! Hindi susi ng mga espiritu mo ang anak ko.
He wants to take her. Let me clip his wings.Itatakas niya ang prinsesa. Ako nang puputol sa pakpak niya.
I won't take her. It has to be her choice.Hindi ko po siya kukunin. Siya ang dapat magpasya.
Then she's chosen. Leave my house.Kung gano'n, nakapili na siya. Umalis ka sa bahay ko.

That night.Nang gabing 'yon.
You didn't leave.Hindi ka umalis.
I never do.Hindi naman ako umaalis.
Why me? I hide my carvings under a mat.Bakit ako? Tinatago ko nga sa banig ang mga ukit ko.

In another room.Sa kabilang silid.
Seventeen years earlier.Labimpitong taon na ang nakalipas.
Look... a bird for her. She'll never be alone.Tingnan mo... may ibon siya. Hinding-hindi siya mag-iisa.
I lost you that night. I'm not losing her too.Nawala ka nang gabing 'yon. Ayokong mawala rin siya.

Sultan's orders, Potri. Inside till the wedding talks end.Utos ng Sultan, Potri. Dito po muna kayo habang may usapan.
Careful with the rice. If you go, I didn't see a thing.Ingat sa kanin, ha. Kung aalis ka, wala akong nakita.
Thank you, Halima.Salamat, Halima.

She couldn't put her heart into writing, so she carved it.'Di niya masulat ang nadarama, kaya inukit na lang niya.
Forgive me, Father.Patawarin n'yo po ako, Ama.

You're late.Ang tagal mo.
My lolo's. It knows the road better than I do.Sa lolo ko 'to. Mas kabisado nito ang daan kaysa sa 'kin.
Tell my father I'll come back.Pakisabi po kay Ama, babalik ako.
Tell him yourself. Just come back.Ikaw ang magsabi sa kanya. Basta bumalik ka.

SHHHAAA
Hold on tight, Potri.Kumapit ka nang mabuti, Potri.
Sari...?Sari...?
SAAARIII!SAAARIII!
End of Chapter 2.Katapusan ng Kabanata 2.