Not signed inFollow places and save postsSign in
Radio Travel and EatTalkBuy and SellJobs People and Culture
Huwag Mong Sagutin ang Iyak English Filipino

Chapter 1: Ang Kuwartong Walang Pasyente

6 min read

Nagbalat ng dalawang nilagang itlog ang katabi ni Mela sa bangka. Inialok ng babae ang isa, kalahati pa lang ang abot.

"Saan ka, Nurse?"

"Sa Hinabang po. Sa health center."

Binawi ng babae ang itlog. Siya na rin ang kumain ng dalawa. Hanggang matapos ang biyahe, sa ilog na lang siya tumingin.

Bente-siyete na si Mela Dimaculangan, nurse na taga-Lipa, Batangas. Kanina, patakbo siya sa pier ng Catbalogan. Panay ang hampas ng bag sa tuhod niya. Sumisigaw kasi ang bangkero: huling biyahe na raw ang alas-kuwatro.

Pagkasakay niya, kuwarenta minutos pa silang naghintay. May ihahabol daw na isang sakong bigas at isang case ng beer. Para sa kung sinong importante.

Kaya naman niyang maghintay. Ang problema niya, pera. Three times a week ang dialysis ng tatay niya. Pati ang susunod na tatlong session, inutang na nila. Six weeks pa bago siya sumahod.


Pagkatawid ng pump boat sa abuhing dagat, pumasok sila sa isang malapad na ilog. Kulay-putik ang tubig. Makapal ang nipa sa magkabilang pampang. Sa likod, puro bakawan. Nakatulos sa putik ang mga ugat, parang mga daliri.

Dalawang bar pa ang signal ng phone niya. Naging isa, saka nawala.

Nag-type pa rin siya ng text sa nanay niya. Baka ma-send din mamaya.

Nasa bangka na po. Pakisabi kay Papa okay lang ako.

Hanggang doon lang ang sinabi niya.

Basa na ng ambon ang jacket ni Mela. Dala ng amihan ang lamig sa ilog. Puro pang-beach pa naman ang inempake niya. Ganoon kasi ang Visayas sa TV, laging maaraw.

Hinigpitan niya ang jacket at nagbilang ng mga bubong na yero sa pampang. Para lang malibang sa lamig. Katorse ang nabilang niya.

Padilim na nang lumitaw ang tore ng simbahan. May mahabang bitak sa isang gilid. Sumunod niyang nakita ang sementadong daungan, may mga lumang gulong na nakatali sa gilid. May nagvi-videoke sa bayan. Malungkot na love song, sintunado ang kumakanta.

"Hinabang?" sabi ng bangkero.

Parang tinatanong kung sigurado pa siya. Puwede pa namang hindi bumaba.


Lampas pa sa palengke at basketball court ang health center. Nasa dulo na ng bayan. Kahoy ang lumang gusali, berde ang pintura. Sa gilid na nakaharap sa ilog, may bagong sementadong building.

BIRTHING FACILITY ang nakasulat sa tarpaulin sa ibabaw ng bagong pinto. Mas malaki pa roon ang pangalan ng mayor.

May babaeng naghihintay sa hagdan, may hawak na flashlight. Mga singkuwenta na siguro. Maliit pero matipuno, mahigpit ang pagkakatali ng ubaning buhok.

"Ikaw an Dimaculangan?" Waray muna, saka dahan-dahang nag-Tagalog. "Ako si Iday. Midwife. Ikaw ba 'yung taga-Batangas?"

"Opo, Manang. Taga-Lipa po."

Tiningnan ni Iday ang puting sapatos ni Mela. "Kailangan mo ng bota dito."

May payat na asong itim na nakahiga sa paanan ng hagdan. Kumawag ito nang isang beses kay Mela, saka sumunod sa kanila papunta sa bagong building.

Pero hanggang kanto lang ang aso. Bukas na ang bakuran doon, kita ang ilog. Nakatayo lang ito, ayaw umupo, mahinang umuungol.

"Itim. Uwi." Hindi man lang lumingon si Iday.

Bumalik ang aso sa hagdan.

Mabilis maglibot si Iday. Ituro, lakad, ituro ulit. Halatang ilang beses na niyang ginawa. Consultation room, medicine cabinet na kalahati lang ang laman, ref ng bakuna. Nasa maliit na kubong pula ang generator.

"Bagsak ang linya ng kuryente mula sa baybay. Mula pa noong huling bagyo," sabi ni Iday. "Alas-diyes, patay na ang generator. Pang-emergency na lang pagkatapos. May flashlight ka?"

"May phone po ako."

Kinuha ni Iday ang flashlight sa bulsa at inilagay sa kamay niya. "O, may flashlight ka na."

Dalawang kuwarto lang ang paanakan, magkadugtong sa maikling pasilyo. Bago ang delivery table. May estante ng nakatiklop na mga kumot at isang lababo.

Sa ilog nakaharap ang jalousie. Puro dilim ang kita sa mga siwang, pero dinig ni Mela ang tubig sa ilalim ng nipa.

"Walang naka-admit, Manang?"

"Wala ngayong gabi." Hinawakan ni Iday ang logbook sa counter. Iniwan din niya roon. "Sa matandang partera pa rin pumupunta ang mga babae dito. Sinusubukan naming baguhin 'yon. Wala pang nurse na tumagal dito nang lampas tatlong buwan."

"Ano po'ng nangyari sa iba?"

"Umuwi."

Huminto si Iday sa pasilyo. Nakahawak na siya sa switch.

"Isara mo ang mga bintanang nakaharap sa ilog. Lamok."

Napatingin si Mela sa bintana. Kasagsagan ng amihan. Mula pa sa Catbalogan, wala siyang nakitang kahit isang lamok.


Sa likod ng lumang building ang staff room niya. Cot, mesa, krus sa dingding. Hulyo pa ang kalendaryo.

Kinain ni Mela ang dalawang tinapay na nabili sa daan. Lasang diesel ng bangka. Pagkatapos, nag-ikot siya sa madilim na bakuran, taas ang phone. Wala talagang signal.

Alas-diyes, biglang tumigil ang generator.

Walang unti-unting paghina. Basta nawala ang ugong. Sa sobrang tahimik, tainga naman niya ang umuugong.

Saka niya narinig ang mga palaka. Ang ilog. Ang kahoy na lumalangitngit sa lamig.

Humiga siya sa cot. Ipinatong niya sa dibdib ang flashlight ni Iday.

Patulog na siya nang may umiyak na sanggol.

Bagong silang. Hindi siya puwedeng magkamali sa tunog na 'yon. Manipis, matinis, iyak ng baby na ilang araw pa lang.

Tatlong maiikling hinga. Isang mahabang palahaw. Saka sasabit ang hininga. Uulit na naman.

Sa paanakan nanggagaling.

Bumangon si Mela. Baka may dumating na nanay. Bakit kaya hindi siya ginising ni Manang Iday?

Nagsuot siya ng tsinelas at lumabas, dala ang flashlight. Sinalubong siya ng lamig at amoy ng putik at basang dahon.

Umiiyak pa rin ang sanggol. Kapag gutom, galit ang iyak ng baby. Pero ito, hindi nagmamadali. Parang kaya nitong maghintay hanggang umaga.

Nasa kanto ng lumang building si Itim. Nakatitig sa bagong building, nakatayo ang balahibo sa likod.

Naka-lock ang paanakan. Idinikit ni Mela ang tainga sa pintong kahoy. Nasa kabila lang ang iyak. Doon kaya sa mesa? O malapit sa bintana?

"Hello?"

Tumigil ang iyak.

May ilaw sa daan sa likod niya. Papalapit si Iday, naka-daster at sweater. Flashlight ang nasa isang kamay, kumpol ng susi sa kabila.

Hindi siya tumakbo. Pagdating sa pinto, tiningnan niya si Mela. Saka ang aso. Saka ang madidilim na bintana sa gawing ilog.

"May baby po sa loob," sabi ni Mela. "Narinig ko."

"Walang baby dito. Sinabi ko na sa 'yo. Wala tayong pasyente."

"E di buksan n'yo po, Manang. Titingnan ko lang."

Ibinulsa ni Iday ang mga susi sa sweater. Nanatili siya sa tabi ng pinto, bahagyang nakabaling sa ilog.

"Manang, paano n'yo po nalaman na lalabas kayo?"

Hindi sumagot si Iday. Sa ilog siya nakaharap. Nakikinig.

Hinihintay niyang magsimula ulit ang iyak.

Next: Chapter 2, Ang Sobrang Plato

Read chapter 2