Not signed inFollow places and save postsSign in
Radio Travel and EatTalkBuy and SellJobs People and Culture
Huwag Mong Sagutin ang Iyak English Filipino

Chapter 8: Tubig at Pangalan

5 min read

"Gisingin mo si Manang Iday," bilin ni Mela kay Jenny. "Sabihin mo, eclampsia. Kumbulsyon dahil sa taas ng presyon. Matatandaan mo?"

"Eclampsia."

Tumakbo si Jenny papunta sa asul na gate.

Pinisil-pisil ni Mela ang gomang pambomba sa generator. Ganoon ang turo ni Rudy. Sa ikatlong hila, umandar din.

Noon lang niya tiningnan ang maliit na gauge ng diesel sa gilid. Nasa pula na ang karayom. Tinuktok niya ang salamin. Hindi gumalaw.

Gloves, clamp, gunting. Isa-isang inilagay ni Mela sa bakal na tray. Kasunod ang gomang bag at mask na panghinga ng baby. Hindi mas malaki sa tasa ng kape ang mask.

Inilabas din niya ang apat na maliit na bote ng magnesium sulfate, pampatigil ng kumbulsyon ng nanay.

Naka-daster pa si Iday pagdating. Kasunod si Toto, baligtad na ang damit. Wala nang bati-bati.

"Presyon?"

"One fifty over one hundred po kaninang alas-sais. Masakit ang ulo niya, may nakikitang tuldok."

Nagdikit ang mga labi ni Iday. "Toto. Ang van."


Kumot ang ginamit nilang pambuhat kay Marivic. Apat silang nagbaba sa kanya mula sa bahay. Sa balkonahe, nakahanay lang ang mga anak, nakatingin. Hawak ng bunso ang isang lambat ni Edgar.

One sixty over one ten na ang presyon nang sukatin ni Mela sa van. Kumapit si Marivic sa pulso niya.

"Si Edgar," sabi niya. "Kun mauli hiya..."

"Sasabihin po namin sa kanya kung nasaan kayo, Nay. Pangako."

Pagdating sa health center, naihanda na ni Iday ang unang dose. Hindi pa nila naihihiga si Marivic sa mesa. Dalawang turok, tig-isa sa magkabilang balakang. Napasigaw ito sa hapdi.

Humilab na naman. Wala nang oras para sa iba.

Nine centimeters na agad. Maya-maya, ten na. Nakadikit ang baba ni Marivic sa dibdib habang umiiri.

"Sige, sige, sige," sabi ni Iday.

Sa may dingding si Toto, hawak ang malaking flashlight. Pati siya, kailangan nang tumulong.

Alas-dose trenta'y uno nang mamatay ang generator.

Hindi na makita ni Mela kahit ang sarili niyang kamay. Sumigaw si Marivic. May nakatabig sa tray. Kumalansing ang mga gamit sa sahig.

"Toto!"

Sumindi ang flashlight. Nanginginig ang tutok, basa ang mukha ni Toto sa likod ng ilaw.

"'Yung diesel. Ubos na. Sorry, Manang. Bibili sana ako sa Lunes..."

"Huwag mong igalaw. Sa kanya. Mela, ang gasera."

Kinapa ni Mela ang gasera. Nanginginig din ang mga daliri niya nang sindihan 'yon. Kaunti lang ang inabot ng dilaw na ilaw.

Umiri pa nang isa si Marivic. Sinalo ni Iday ang sanggol.

Lalaki. Asul ang balat.

Walang iyak.


Kinuskos nang madiin ni Mela ang likod at talampakan ng baby gamit ang tuwalya. Wala. Kinuha niya ang gomang pansipsip. Bibig muna, saka ilong.

Wala pa rin.

Inihiga niya nang patag ang sanggol. Bahagyang itiningala ang ulo. Isang daang beses na niya 'tong inensayo sa plastic na manika.

Itinapat niya ang maliit na mask sa bibig at ilong. Piniga ang bag.

Hinga. Bilang. Hinga.

Umangat ang dibdib. Bumaba. Kapag hindi niya pinipiga ang bag, hindi rin humihinga ang baby.

"Manang!"

"Hindi puwede." Tense ang boses ni Iday. "Dinudugo siya. Dito lang ako. Ituloy mo."

Sa sanggol nakatutok ang flashlight. Hinawakan ni Toto ng kabilang kamay ang pulso niya para hindi manginig ang ilaw.

Tuloy sa pagpiga si Mela. Gamit ang dalawang daliri, kinapa niya ang tibok sa puno ng pusod.

Meron pa. Pero ang bagal. Parang may naglalakad palayo.

"Sige na," bulong niya. "Sige na, sige na."

Bumukas ang pinto sa likod niya.

Hindi siya lumingon. Ramdam niya ang malamig na hangin, amoy-putik at alat. May ibinulong si Toto sa Waray. May sumagot.

"Bunyagi na."

Si Lola Basing. Nasa pinto, tumutulo ang bestida. Lapat sa ulo ang basang puting buhok. Wala siyang flashlight.

Paano siya nakarating mula sa bunganga ng ilog sa dilim? Walang oras si Mela para magtanong.

"Binyagan mo na," sabi ng matanda. Nag-Tagalog na. "Ngayon na. Habang may tibok pa."

Naputol ang bilang ni Mela. Isang segundo ring tumigil ang mga kamay niya.

Naalala niya ang classroom sa Lipa. May krus sa ibabaw ng pisara. Isang madre ang nagpaensayo sa buong klase, gamit ang manika.

Kapag nanganganib mamatay ang baby, kahit sino puwedeng magbinyag. Hindi kailangan ng pari. Tubig, tamang mga salita. At dapat, nasa loob mo talaga ang ginagawa mo.

"Toto. 'Yung palanggana. 'Yung malinis na tubig."

Bitbit ni Toto ang palanggana sa libreng kamay. May natapon sa gilid. Kaliwang kamay ang ipinanghawak ni Mela sa mask, kanan ang ipinanalok ng tubig.

Nanginginig siya. Halos lahat ng tubig, tumagas lang sa mga daliri.

"Pangalan," sabi ni Lola Basing.

Bumuka ang bibig ni Mela. Wala siyang masabi. Tumingin siya kay Marivic. Kulay-abo na sa mesa, kalahating dilat ang mga mata. Gumagalaw ang labi.

"Edgar," sabi ni Marivic.

Binuhusan ni Mela ng tubig ang maliit na noo. Asul pa rin.

"Edgar, binibinyagan kita sa ngalan ng Ama..." Nagbuhos ulit siya. "...at ng Anak..." Isa pa. "...at ng Espiritu Santo."

Hinawakan niya ulit ang bag. Piniga.

Umangat ang dibdib. Tapos, kusang umangat ulit.

Napaigtad ang sanggol. Bumuka ang mga braso, kumunot ang mukha. Humigop ng hangin, malalim, may tunog na parang napupunit na tela.

Pumalahaw.

Napatawa si Toto na parang mahihikbi rin.

"Salamat sa Diyos," sabi ni Iday. Hindi siya tumingala mula sa ginagawa.

Umiyak si Marivic. Sa ilalim ng mga daliri ni Mela, lumalakas at bumibilis na ang tibok. One forty, one fifty. Bumabalik na.

Inilapag niya ang baby sa dibdib ni Marivic. Tumatawa si Mela, basang-basa ang mukha. Tinapik ni Toto ang likod niya. Dalawang beses lang, parang kuyang hindi sanay maglambing.

Saka may pumalahaw sa labas ng nakasarang jalousie. Isa pang sanggol, mula sa may tubig sa ibaba.

Sabay na sabay. Ganoon ding punit na hinga, ganoon ding galit na palahaw. Sandaling nagsanib ang dalawang iyak. Alin ang nasa loob? Alin ang nasa labas? Hindi na matukoy ni Mela.

Hinigpitan ni Marivic ang yakap sa anak.

Sa bintana lumingon si Lola Basing. Matandang-matanda ang mukha sa ilaw ng gasera. Kalmado pa rin.

"Narinig mo?" sabi niya kay Mela, mahina, halos malambing. "Sumagot."

Chapter 9: Tomorrow at 6:00 AM.

All chapters