Not signed inFollow places and save postsSign in
Radio Travel and EatTalkBuy and SellJobs People and Culture
Ginising Ko ang Bakunawa English Filipino

Chapter 5: Daan sa Gitna ng Bahura

6 min read

Sa unang palo pa lang ng malaking gong, iniahon na ng mga mangingisda sa Lunok ang mga bangka. Saka na ang tanong kung bakit. Bumaba sa dalampasigan ang buong bayan. May hawak pang lambat ang iba, pero lahat nakatingin sa labas ng bahura. Parang may nasusunog doon.

Nakipagsiksikan si Linaw, kasunod si Pukot. Sa bawat hakbang, tumatama sa balakang niya ang pirasong nakabalot sa tela. Parang batong bagong ahon sa balon ang lamig.

Sa labas ng bahura, tumayo ang dagat.

Alon sana, kung gumugulong papunta sa pampang. Pero umbok lang ng tubig ang nandoon, mahaba at makinis. Kasya sa haba nito ang sampung malalaking bangkang magkakasunod. Mabagal itong umuusad pahilaga mula sa timog. Walang bula o hanging nagtutulak. Sa paligid nito, patag ang dagat. Parang langis.

"May lumalangoy sa ilalim," bulong ng babaeng katabi ni Linaw.

Walang sumagot. Nasa loob na ng bahura ang halos lahat ng bangkang pangisda. Hinihila na ng mga lalaki paakyat sa buhangin. Isa na lang ang naiwan sa labas, lampas sa puwang ng bahura. Maliit na baroto. Dalawa ang sakay, at batang lalaki ang isa.

"Si Tandang Tamboy 'yan," sabi ni Pukot. "Kasama ang apo niya."

Kuwarenta taon nang nangingisda roon si Tamboy. Kabisado niya ang pasukan sa bahura, higit kaninuman. Pero nakaharang na sa dadaanan niya ang umbok. Lumiliko pa.

Papunta sa bahura.

Pumuputi na ang tubig sa unahan nito habang humahampas sa korales. Kung doon dadaan si Tamboy, tiyak na ihahagis ng alon ang baroto niya sa bahura. Parang patpat lang. Kung maghihintay naman siya sa labas, aabutan sila ng nasa ilalim.

"Bakit hindi siya pumapasok?" tanong ng isang bata.

"Hindi niya kaya. Tumahimik ka," sagot ng kung sino.

Napakapa si Linaw sa tela sa baywang.

"Hindi."

Nasa tabi na niya si Apo Baklay. Hingal na hingal, palipat-lipat ang tingin ng iisa niyang mata sa mukha ni Linaw at sa balot.

"Hindi, ineng."

"Apo, mamamatay sila."

"At kung mapalapit dito 'yan dahil sa 'yo? Ilan ang mamamatay?"

"Narinig na raw ako niyan. Sabi ni Ina Sigay, dalawang beses na." Pumiyok siya. "Nandito 'yan dahil sa 'kin."

Namutla si Apo. Hindi pa nakakasagot ang matanda, nagsigawan na ang mga tao.

Huminto ang umbok sa labas ng bahura, nakaharang sa pagitan ng baroto at ng pasukan. Papaloob ang higop ng tubig sa paligid nito. Parang may humihinga nang malalim sa ilalim.

Kinalag ni Linaw ang balot at tumakbo.


Hanggang hita ang nilusong ni Linaw. Sa loob ng sampung taon, ngayon lang siya nakalayo nang ganito sa pampang. Tinatawag siya ng mga tao. Naroon ang boses ni Pukot. Si Apo naman, "Tigil!" ang sigaw.

Malinis pa ang pulso niya. Doon sana ang marka niya bilang manggagawa ng bangka.

Hindi na niya inisip 'yon. Binuksan niya ang bao. Sa sobrang lamig ng piraso, parang napaso ang mga palad niya.

Sa ikatlo, makikilala na nito ang boses mo kahit saan.

Sabi 'yon ni Ina Sigay. Umugong pa rin si Linaw.

Hindi na niya kinailangang hanapin ang tono. Nasa lalamunan na niya, naghihintay lang. 'Yon ang nakakatakot. Pagkasabay niya rito, biglang nagliwanag nang puti ang piraso.

Dumaan sa tubig ang kanta. Ramdam niya habang kumakalat mula sa mababaw hanggang bahura, gaya ng mga bilog kapag may nahulog na bato.

Paano ba 'to ginagawa? Hindi niya alam. Basta kailangang kumalma ang tubig sa puwang. 'Yon lang.

Pinanatili niya ang ugong at itinulak ang tono roon.

Nanginig ang puting tubig sa pasukan. Umangat ang alon, natigil sa hangin, saka bumaba hanggang pumantay. Ganoon kapatag ang tubig sa tapayan.

Mula sa madilim na dagat hanggang sa mababaw, may daan na. Makinis at kumikislap sa araw ng umaga, parang batong pinakinis para lakaran.

Nakita ni Tandang Tamboy. Agad siyang sumagwan, kasabay ang bata. Ikinabig nila ang baroto papunta sa bukas na daan at binilisan.

Gumapang ang lamig sa mga braso ni Linaw. Lumampas sa pulso, saka sa siko. May humahapding mga guhit na sunod-sunod na umaakyat sa loob ng magkabilang braso niya.

Mainit ang umaga pero namumuti ang hininga niya. Hindi na niya maramdaman ang mga paa sa tubig. Noong una, mga daliri lang ang siningil. Sa pangalawa, isang guhit. Ngayon, buo nang mga braso ang kinukuha sa kanya.

Hindi niya pinutol ang ugong.

Gumalaw uli ang umbok. Papunta na sa puwang.

Nasa makinis na daan na ang baroto. Nagtaasan ang mabubulang alon sa magkabilang gilid, pero hindi sumasayad sa kanila. Parang binata kung makasagwan si Tamboy. Ang bata naman, hindi malaman kung sumisigaw o tumatawa.

Papalapit ang umbok sa likod nila. Sa ilalim nito, may nasilip si Linaw na dilim, mas mahaba pa sa bahura.

May maputlang bilog sa dilim. Parang ilaw na natatakpan ng tela.

Mata. Nakatingala.

Hindi malupit ang tingin. Naghihintay lang. Ganoon tumingin sa tubig si Tamboy bago maghagis ng lambat.

Nakalusot ang baroto sa puwang at umabot sa mababaw. Lumusong ang mga lalaki para saluhin. Nahulog sa gilid ang bata, pero nasalo agad ng nanay niya.

Saka lang huminto sa pag-ugong si Linaw.

May malakas na lagabog nang magsara ang daan. Sabay-sabay humampas at bumula ang mga alon sa buong bahura. Sa labas, dahan-dahang lumubog ang umbok, kasama ang dilim sa ilalim.

Asul at patag na dagat na lang ang naiwan.

Mula sa bulwagan ng datu, tuloy pa rin ang gong. Bong. Bong.

Sinilip ni Linaw ang bao. Sa tindi ng liwanag ng piraso, nagmumukhang pula ang mga daliri niya.

Biglang bumigay ang mga tuhod niya. Bumagsak siya sa tubig.


Buhangin ang naramdaman ni Linaw sa paggising. May telang nakaunan sa ulo niya. Napakaliwanag ng langit. Parang tinutusok ng mga karayom ang magkabilang braso niya.

Naririnig niya ang mga tao sa paligid. Walang natutuwa.

"Hindi ang babaylan ang gumawa. 'Yung babae. Siya 'yon."

"Siya ang tumawag dito."

"Siya rin ang nagpaalis."

"Pareho lang."

May tumabing sa araw. Si Ligan, nakatayo sa ulunan niya. Walang ngiti. Sa mga kamay niya nakatingin.

Nasa tiyan ni Linaw ang bukas na bao. Mahina nang kumikislap ang piraso sa loob. Wala nang nakatago. Kitang-kita na ng lahat sa dalampasigan.

Tinangka niyang bumangon. Ayaw sumunod ng katawan niya. Mula pulso hanggang lampas siko, may mga puting guhit na ang dalawang braso niya.

Nag-squat si Ligan sa tabi niya. Inihina ang boses para siya lang ang makarinig.

"Batang taga-gawaan," sabi ng anak ng datu. "Siguradong gugustuhing makita 'yan ng tatay ko."

Next: Chapter 6, Ang Alok ng Datu

Read chapter 6