Chapter 3: Ang Pangalawang Iyak
Apat na gabi nang napapansin ni Mela ang tainga ni Itim. Natutulog ang aso sa hagdan sa harap, pero nakatayo ang isang tainga. Sa ilog laging nakatutok. Wala itong pakialam sa daan.
Sa ikalimang night shift niya, lampas alas-onse, biglang bumaling sa daan ang tainga.
May paparating na motor sa daang may kabibe. Mabilis pa rin kahit paakyat na. Hindi pa humihinto, sumisigaw na ang lalaki.
"Pangalawang anak! Pumutok na ang panubigan sa bahay!"
May buntis sa likod niya. Mahigpit ang kapit ng dalawang kamao sa damit ng lalaki. Basang-basa ang mukha niya, abuhin sa ilaw ng motor.
"Asawa ko, si Leonora. Ako si Rudy."
"Bakit ngayon lang po kayo?"
Pagod ang mga mata ni Rudy. Tumingin lang siya kay Mela, walang sagot. Tumakbo na si Mela para kunin ang susi.
"Matanda na ako para sa gabi. Bata ka pa, at matalas ang tainga mo."
Iyon lang ang sabi ni Iday nang ilagay siya sa night shift simula a-tres ng Nobyembre. Kabisado na tuloy ni Mela ang bawat tunog sa health center. Alas-sais, aandar ang generator. May drama sa radyo sa kabilang kalsada hanggang alas-diyes. Pagpatay ng generator, dilim na. Saka niya mararamdaman ang lamig.
Apat na gabi niyang naiwasan ang bagong building. Kailangan na niyang pumasok ngayon.
Ayaw namang umandar ng generator. Hila siya nang hila sa tali hanggang mangalay ang braso. Tinabig ni Rudy ang kamay niya. May maliit na gomang pinisil-pisil sa gilid ng makina. Isang hila lang nito, umandar na.
"Salamat po, Sir."
"Nag-aayos ng makina ang tatay ko."
Bumalik agad si Rudy kay Leonora. Umugong ang mga ilaw sa paanakan, saka sumindi. Umakyat si Leonora sa delivery table at kumapit sa magkabilang hawakan.
Pag-check ni Mela, eight centimeters na. Malapit nang lumabas ang baby.
"Tawagin n'yo po si Manang Iday. Pangalawang bahay, 'yung asul ang gate. Takbo."
Tumakbo si Rudy. Naiwan si Mela kay Leonora nang dose minutos.
Binilang niya ang hilab at ang segundo bago sumunod ang isa. Diniin niya ang kuko ng hinlalaki sa palad hanggang mag-iwan ng maliit na gasuklay, gaya ng lagi niyang ginagawa kapag natatakot. Mahina pero mabilis ang salita ni Leonora. Waray. Wala siyang maintindihan, pero alam niya ang tinatanong nito sa tono pa lang. Okay lang ba? Okay lang ba?
"Okay lang, Nanay. Maupay."
Mabuti. Iyon lang ang salitang Waray na sigurado si Mela.
Dumating si Iday na naka-daster at sweater. Walang kaabog-abog, nagsuot ng gloves. Pagkatapos, trabaho na lang.
Iri, iyak, iri ulit si Leonora. Alas-onse singkuwenta'y dos nang lumabas ang baby. Babae. Basa pa, kulay asul-abo, galit na galit. Minsang huminga nang putol-putol, saka pumalahaw.
Tumatawa na si Leonora habang umiiyak. Saka lang nakaluwag ng dibdib si Mela. Mula pa sa bangka, ngayon lang nawala ang bigat doon.
"Maupay," sabi ni Iday sa baby. Muntik nang ngumiti.
Two point nine kilos sa nakasabit na timbangan. Binalot nila ang baby sa malinis na kumot at ipinatong sa dibdib ni Leonora. Pagpasok ni Rudy, nasa dalawang kamay ang cap niya. Sumandal na lang siya sa dingding.
Habang naghuhugas si Iday sa lababo, lumapit si Mela. Hininaan niya ang boses para hindi marinig ng pamilya.
"Manang, sa bahay pa lang po, pumutok na ang panubigan niya. Bakit ngayon lang sila pumunta? Muntik na siyang manganak sa motor."
Isa-isang pinunasan ni Iday ang mga daliri.
"Hinintay nilang tumigil ang iyak. Hindi puwedeng dumaan sa nipahan habang umiiyak 'yon."
"Anong iyak po?"
Isinabit ni Iday ang tuwalya sa pako. Dinampot ang bag. Walang sagot.
Alas-una ng madaling-araw, pauwi na siya.
"Bantayan mo ang dugo. Hilutin mo ang tiyan niya kada kinse minutos. Kapag mahigit isang pad ang napuno sa isang oras, tawagin mo ako."
"Opo."
Sa pinto, huminto si Iday. Bahagyang nakabukas ang mga jalousie, mga isang daliri ang siwang para makalabas ang usok ng generator.
Bumalik siya at isa-isang isinara ang mga iyon. Pinipihit niya ang bawat hawakan hanggang magkapatong ang salamin. Saka siya umalis. Wala nang sinabi.
Paubos na ang diesel. Alas-una y medya, pinatay ni Mela ang generator at nagsindi ng gasera. Lumiit ang kuwarto sa dilaw na ilaw. Mas mainit na rin.
Tulog na si Leonora. Nasa hagdan si Rudy, naninigarilyo at humuhuni ng love song. Sintunado.
Nagtimpla si Mela ng dalawang three-in-one. Nang abutan niya si Rudy, ipinulupot nito ang dalawang kamay sa tasa. Dalawang beses nagpasalamat.
Alas-dos, nagising ang baby at umiyak.
Pamilyar kay Mela ang nipis at taas ng boses, pati ang kaunting paos matapos ang unang palahaw. Tatlong maiikling hinga. Isang mahabang palahaw. Sasabit ang hininga, saka sisinok.
Tumayo siya para tulungan si Leonora na magpadede.
May sumabay na iyak sa labas ng bintana.
Natigilan si Mela. Nakasalo pa ang mga kamay niya sa ulo ng baby.
Ganoon din ang tono. Pati ang paos sa dulo, kuha. Sa ibaba ng bintana nanggagaling, sa may tubig at nipa.
Alingawngaw ba? Hindi. Nauuna dapat ang isang iyak kung alingawngaw lang. Pero sabay na sabay sila, pati sa bawat hinga.
Gising na si Leonora. Sa bintana nakatitig.
"Ano 'yan?" bulong ni Mela.
Walang sagot si Leonora. Niyakap niya nang mahigpit ang baby, tinakpan ng palad ang maliit nitong tainga, saka humarap sa dingding.
Nakasuso ang baby. Dumede na. Tumahimik sa loob.
Sa labas, umiiyak pa rin.
Mas mabagal na ngayon. Wala nang kasabay. Parang may hinihintay.
Mula sa ilalim ng pinto, gumapang ang lamig. Nakaamoy si Mela ng putik ng ilog. Ang tapang, parang nasa tabi niya lang. Nakasara naman ang lahat ng jalousie.
Biglang pumasok si Rudy. Wala na ang tasa. Dumiretso siya sa bintana at idiniin ng hinlalaki ang bawat salamin. Nakasara na, sinisigurado pa niya.
"Sir, ano po 'yan?"
"Pusa."
Ni hindi tumingin si Rudy sa kanya.
Umiiyak pa rin. Hindi na mapakali si Mela. Paano kung may baby talaga sa labas? Nurse siya. Hindi niya puwedeng pabayaan lang. Sa lamig na 'yon, hindi aabutin ng umaga ang bata.
Lumapit siya sa bintana. Aabutin na niya ang hawakan nang may humablot sa pulso niya.
Si Rudy. Matigas ang kapit, pero nanginginig ang kamay.
"Ayaw, Ma'am." Halos hindi niya marinig. "Please po. Huwag n'yong buksan."
Next: Chapter 4, Ang Inang Walang Pangalan
Read chapter 4