Chapter 4: Ang Inang Walang Pangalan
Hindi binitawan ni Rudy ang pulso ni Mela hanggang tumigil ang iyak.
Naulit pa nang isang beses ang iyak bago tuluyang nawala. Ilog na lang ang naririnig. Saka bumitaw si Rudy.
Kumuha siya ng plastic na upuan at inilagay sa gitna ng asawa niya at ng bintana. Doon siya naupo, nakaharap sa salamin. Hanggang umaga, hindi na gumalaw.
Hindi rin nakatulog si Mela. Nasa counter lang siya, katabi ang gasera. Paulit-ulit sa isip niya ang dalawang iyak. Sabay na sabay. Kapag pumipikit siya, naririnig niya ulit, parang iisang baga lang ang pinanggagalingan.
Alas-singko nang dumating si Toto para ihatid ang pamilya. Bago sumakay sa van, naghubad muna ng T-shirt. Binaligtad niya at isinuot ulit. Nasa labas na ang mga tahi, pati ang tag sa batok.
"Bakit mo binaligtad?" tanong ni Mela.
"Para 'di maligaw. Kapag gabi at may gustong iligaw ka, baligtarin mo ang damit mo. Hindi ka na niya mailalayo sa daan. Turo ng lola ko."
"Limang minuto lang ang biyahe."
Ngumisi si Toto. "Kaya nga. Sa maikling daan ka pinakamadaling maligaw."
May supot na papel na may pandesal sa upuan. Kumuha siya ng isa at iniabot kay Mela. Mainit pa.
"Kain. Mukha kang multo. Sorry. 'Di pala magandang sabihin."
Pagbaba ng van sa daang may kabibe, lumapit si Itim at sumandal sa binti ni Mela. Nanginginig ang aso. Ang tagal na niyang hinihimas sa ulo, ganoon pa rin. Hindi maalis ang tingin sa ilog.
Pumasok si Mela para mag-logbook. Pinunan niya ang bawat kahon: petsa, oras, pangalan ng nanay, baby girl, 2.9 kilos.
Sa gilid ng pahina, may idinagdag siya. Maliit lang ang sulat, lapis ang gamit.
02:00. Pangalawang iyak sa labas. Sabay. Parehong hinga.
Wala na ang isinulat niya nang bumalik siya noong hapon.
Itinapat ni Mela ang pahina sa bintana. May naiwan pang bakas ng lapis. May abong pahid din ng pambura.
Sa kabilang kuwarto, sulat nang sulat si Iday ng monthly report. Hindi tumitingala.
Hindi na nagsalita si Mela. Binuklat niya pabalik ang logbook.
Hulyo nagbukas ang paanakan. May maliit na star sa tabi ng unang panganganak. Puro malalaking letra ang malinis na sulat ni Iday. Kakaunti ang mga sumunod. Walong baby lang sa apat na buwan. Sa partera pa rin kasi pumupunta ang mga babae sa Hinabang.
Dalawa ang entry noong Setyembre. Sa pangalawa siya napahinto.
14 Sept. 02:10. F. Live birth.
Walang kasunod. Walang pangalan ng nanay. Walang timbang. Pati kung sino ang naka-duty, wala.
Hindi sulat ni Iday. Maliliit ang mga letra, halos nakahiga sa kanan. Dalawang beses nabutas ng ballpen ang papel, isa sa letrang F. Nanginginig ang kamay ng sumulat.
Pagbuklat ni Mela, kulang ang kasunod na pahina. Malapit sa tahi ang hiwa ng blade. A-katorse ng Setyembre ang huling petsa bago ang putol. A-dos na ng Oktubre sa kabila.
Kinunan niya ng litrato ang entry. Hindi rin niya alam kung bakit. Basta parang kakailanganin niya ang kopya balang-araw. Dalawang beses pa niyang chineck sa phone kung malinaw ang sulat.
"Manang, sino po ang naka-duty noong a-katorse ng Setyembre?"
Huminto sa pagsusulat si Iday.
"Bakit?"
"May live birth po dito. Walang pangalan ng nanay."
Lumapit si Iday. Matagal niyang tiningnan ang pahina. Binantayan ni Mela ang mukha niya, pero pagod lang ang mabasa roon.
"Mali 'yan. Sulat ng nurse bago ka. Six weeks lang siya dito. Laging mali ang records."
Isinara ni Iday ang logbook at inipit sa kili-kili.
"Iuuwi ko 'to. Kokopyahin ko ang totals."
"Saan na po 'yung nurse bago ako?"
"Umuwi na sa kanila."
Kinabukasan, wala pa rin ang logbook. Pati sa sumunod na araw. Bakante ang dating puwesto sa counter. Wala nang nagtanong.
Huwebes dumating si Dr. Renan Abarquez. Dalawang bayan ang hawak niyang health officer. Mas madalas siya sa kabila. Bangka sa umaga ang sinasakyan niya papunta rito, bangka rin sa hapon pauwi.
Malapad ang balikat niya, naka-lumang golf shirt. Nasa late forties na. Thirty-one ang naging pasyente niya nang araw na 'yon.
Bukas ang consultation room. Kita ng mahabang pila sa labas ang lahat ng ginagawa niya. "Okay, okay," ang sabi niya sa pasyente. Hindi pa tapos magkuwento, may reseta na.
Habang wala pang kasunod na pasyente, kinamayan niya si Mela. Napatagal nang kaunti ang tingin sa mukha niya.
"Dimaculangan, taga-Batangas. Ikaw 'yung nag-stay. Good. Mabilis ka raw, sabi ni Iday."
"Sinusubukan ko po, Doc."
"Kung may kailangan ka, i-text mo ako."
"Wala pong signal dito, Doc."
"E di umakyat ka sa sementeryo. Doon ka mag-text."
Tumawa ang doktor sa sarili niyang biro. Sa pila, walang tumawa.
Nang tanghalian, ipinatong niya ang mga paa sa mesa. Kanin at adobo ang baon sa plastic na lalagyan. Itinulak niya iyon palapit kay Mela.
"Kain. Sobra magluto ang misis ko."
Kumuha si Mela ng isang piraso at umupo sa harap niya.
"Doc, may nanganak po noong a-katorse ng Setyembre. Alas-dos ng madaling-araw. Walang pangalan ng nanay sa logbook."
Ngumuya muna ang doktor. Lumunok.
"Nasa Paranas ako noon."
Ang bilis ng sagot. Bakuna na agad ang sunod niyang tanong. Ilang dose pa raw ang nasa ref?
Alas-tres umalis ang doktor para abutan ang bangka sa hapon. May iniwan siyang tumpok ng reseta sa mesa. Para raw sa mga pasyenteng nahuli.
Ifa-file na sana ni Mela ang nasa ibabaw. Napahinto siya.
Maliit ang sulat. Halos nakahiga sa kanan. Sa letrang F, butas ang papel sa diin ng ballpen.
Binuksan niya sa phone ang litrato ng logbook. Itinabi ang screen sa reseta.
Maliliit ang mga letra sa pareho. Pareho ang hilig, pareho ang diin. Pati ang maliit na kawit sa ilalim ng F, naroon.
Palipat-lipat ang tingin niya sa litrato at sa reseta. Binalikan pa niya. Pareho talaga.
Sa daungan, bumusina nang isang beses ang bangka sa hapon.
Wala sa Paranas ang doktor noong a-katorse ng Setyembre. Nandito siya sa paanakan nang alas-dos ng madaling-araw. At siya ang nagsulat sa logbook ng sanggol na walang nanay.
Next: Chapter 5, Ang Partera sa Bunganga ng Ilog
Read chapter 5